Ανακοίνωση για τα Περιστατικά Αστυνομικής Βίας

Θεσσαλονίκη 23-2-2021,

Κατά το τελευταίο διάστημα έχουν δημοσιευθεί σε μέσα ενημέρωσης περιστατικά αστυνομικής βίας, των οποίων η συχνότητα και ένταση δείχνουν αυξητικές τάσεις. Πλέον πρόσφατο και χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της από 22-2-2021 σύλληψης διαδηλωτή κατά την διάρκεια διαμαρτυρίας στον χώρο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κατά την οποία παρατηρήσαμε αστυνομικά όργανα να του καταφέρουν χτυπήματα και να εκτοξεύουν χημικά εξ επαφής ακόμα και ενώ το συγκεκριμένο πρόσωπο βρισκόταν υπό τον πλήρη φυσικό τους έλεγχο και εξουσία, πεσμένο στο πάτωμα και περικυκλωμένο. Κατά την διάρκεια του ίδιου περιστατικού, παρατηρήσαμε επανειλημμένες απόπειρες απομάκρυνσης δημοσιογράφων που κατέγραφαν την σκηνή. 

Υπενθυμίζουμε ότι μεταξύ των καθηκόντων των αστυνομικών αρχών είναι η εξασφάλιση της δημόσιας τάξης και η πρόληψη και καταστολή του εγκλήματος. Ωστόσο, κατά την άσκηση των συγκεκριμένων καθηκόντων, οι αστυνομικοί υποχρεούνται να ενεργούν με “σύνεση, αυτοκυριαρχία, σταθερότητα, αποφασιστικότητα, αμεροληψία, αντικειμενικότητα και αξιοπρέπεια”, να σέβονται “τα δικαιώματα των πολιτών και κάθε ατόμου που βρίσκεται στην Ελληνική Επικράτεια”, να “χρησιμοποιούν τα κατά το δυνατόν ηπιότερα μέσα, αποφεύγοντας κάθε περιττή τραχύτητα, ενόχληση ή αδικαιολόγητη φθορά ιδιοκτησίας” και να συμπεριφέρονται “με λεπτότητα, σεμνότητα και ευγένεια, επιδεικνύοντας πνεύμα μετριοπάθειας και επιείκειας” (α. 53 του ν. 1481/1984 και ΠΔ 538/1989). Κατά συνέπεια, η άσκηση σωματικής βίας, ως κατ’ αρχήν μη νόμιμη, δύναται να συγχωρηθεί μόνον εξαιρετικώς και υπό το ως άνω πρίσμα της απουσίας άλλου λιγότερου επαχθούς και νόμιμου μέσου. 

Τα φαινόμενα που παρατηρούμε το τελευταίο διάστημα, όπως και το χθεσινό περιστατικό, αποτελούν κατά κανόνα παραδείγματα υπέρβασης του συγκεκριμένου πλαισίου, που ορίζεται από το νόμο, το Σύνταγμα και το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο. Η δε έντασή τους σε χρόνο παράλληλο με την λήψη εκτάκτων μέτρων που περιλαμβάνουν την επιβολή σημαντικών περιορισμών που αγγίζουν τον πυρήνα συνταγματικών δικαιωμάτων και μάλιστα με διαδικασίες που συχνά δεν τηρούν τα δημοκρατικά εχέγγυα. Η ειρωνεία είναι ότι οι εξελίξεις αυτές συμπίπτουν με την ανάληψη της κυλιόμενης προεδρείας του Συμβουλίου της Ευρώπης από την χώρα μας.

Πολλά ευρωπαϊκά κράτη διανύουν, πέραν της υγειονομικής κρίσης και μια κρίση Κράτους Δικαίου με συστηματικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παρόμοια περιστατικά έχουν λάβει χώρα το 2020 στη Βουλγαρία, με τη δυσανάλογη και μη δικαιολογημένη ασκηθείσα βία από αστυνομικούς κατά δημοσιογράφων διαδηλωτών, καθώς και στη Σερβία. Επίσης, εικόνες όπως αυτές που είδαμε στην Θεσσαλονίκη, παραπέμπουν σε αντίστοιχα περιστατικά που συμβαίνουν στην Τουρκία του Ερντογάν, όπου φοιτητές διαδήλωναν κατά των αντιδημοκρατικών πρακτικών που επηρεάζουν τη λειτουργία του Πανεπιστημίου και συγκρούστηκαν με αστυνομικές δυνάμεις. Οι αστυνομικοί εκεί έκαναν χρήση δακρυγόνων για να διαλύσουν το πλήθος και την επομένη πραγματοποίησαν έφοδο σε 24 σπίτια συλλαμβάνοντας 17 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων και 2 φοιτητές. Όλες αυτές οι πρακτικές βίας που λειτουργούν υπό το πρόσχημα της καταστολής και της επιβολής της τάξης, ενώ στην πραγματικότητα καταχράζονται εξουσία παραβιάζοντας κεκτημένα θεμελιώδη δικαιώματα, ανοίγουν το κουτί της πανδώρας. Και αυτό γιατί ανοίγουν το δρόμο για μια νομιμοποιημένη αλλά καθόλου νόμιμη επιβολή βίας κάθε φορά που μια ομάδα ασκεί τα προβλεπόμενα δικαιώματα της. Τα περιστατικά κατάχρησης εξουσίας και παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχουν καμία θέση σε ένα κράτος δικαίου. Όλα αυτά έχουν καταδικαστεί σφοδρά από το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς δεν τηρείται η αρχή της αναλογικότητας, ένα κριτήριο ύψιστης σημασίας για να γίνει αντιληπτό το αν ο περιορισμός ενός θεμελιώδους δικαιώματος δικαιολογείται. 

Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ένωσης Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Θεσσαλονίκης, στα πλαίσια της δράσης του και της συμμετοχής του στην Συνέλευση των Διεθνών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης δια της Ευρωπαϊκής Ένωσης Νέων Δικηγόρων, οφείλει να αναφέρει τα εντεινόμενα περιστατικά κατάχρησης αστυνομικής βίας που παρατηρούμε στην χώρα μας, το οποίο και θα πράξει αρμοδίως. 

Κατόπιν εισήγησης του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ένωσης Ασκουμένων & Νέων Δικηγόρων Θεσσαλονίκης

Για το ΔΣ της ΕΑΝΔιΘ

Ο Πρόεδρος…………………………….Ο Γραμματέας

Γιάννης Τρασανίδης……………………….Παύλος Σαλονικίδης