Προτάσεις για τον Θεσμό της Άσκησης από την Ένωση Ασκουμένων & Νέων Δικηγόρων Ρόδου

Η υπό ίδρυση Ένωση ασκουμένων και νέων δικηγόρων Ρόδου χαιρετίζει την πανελλαδική προσπάθεια αναμόρφωσης του θεσμού της δικηγορικής άσκησης. Ο θεσμός της άσκησης χρήζει άμεσης μεταρρύθμισης καθώς όχι μόνο επιβραδύνει την επαγγελματική εξέλιξη των νέων πτυχιούχων αλλά επίσης αποτελεί τροχοπέδη στην απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας και πρακτικών γνώσεων κατά την καθημερινή δικαστηριακή -και όχι μόνο- πρακτική, αποπροσανατολίζοντας τους νέους πτυχιούχους της νομικής σχολής απο το ουσιαστικό αντικείμενο του δικηγορικού λειτουργήματος και στρέφοντας την προσοχή και την ενασχόληση τους σε αντικείμενα και δραστηριότητες εκτός των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων ενός μαχόμενου δικηγόρου.

Ενόψει των ανωτέρω, θεωρούμε αναγκαία την κατάθεση και δημοσιοποίηση ορισμένων προτάσεων που κατά τη γνώμη μας δίνουν λύσεις στα χρόνια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασκούμενοι δικηγόροι, ευελπιστώντας σε άμεση και ριζική αναδιάρθρωση του θεσμού της άσκησης, ώστε να ομαλοποιηθεί ο θεσμός της δικηγορικής άσκησης, να καταστεί λειτουργικός και πρόσφορος προς τον σκοπό που επιτελεί.

  1. ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΙΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ

Επικρατεί η άποψη ότι τόσο οι ασκούμενοι όσο και οι δικηγόροι που είναι εγγεγραμμένοι στους καταλόγους των δικηγορικών συλλόγων της χώρας, όχι μόνο είναι υπεράριθμοι αλλά και υπερκαλύπτουν τις υπάρχουσες ανάγκες ανά γεωγραφική περιοχή.

 Επίσης έχει επικρατήσει η άποψη ότι οι Πανελλήνιοι Διαγωνισμοί υποψήφιων δικηγόρων προς απόκτηση της ιδιότητας του δικηγόρου θα έπρεπε να αποκτήσουν ένα πιο αυστηρό χαρακτήρα, να καταστούν δυσκολότερες και πιο περίπλοκες ώστε να λειτουργήσουν ως φίλτρο εισαγωγής στο δικηγορικό επάγγελμα.

Κάτι τέτοιο προφανώς δεν μπορεί να λειτουργήσει πρακτικά. Ποια σκοπιμότητα επιτελεί το να απονείμουμε πτυχία νομικής σε έναν μεγάλο αριθμό φοιτητών προσδοκώντας στη συνέχεια ένα λάθος τους ή ένα στραβοπάτημα ώστε να τους κρίνουμε ακατάλληλους να ασκήσουν το δικηγορικό επάγγελμα; Θεωρούμε λοιπόν πως αυτό που θα λειτουργούσε στην πράξη και θα είχε κάποιο αποτέλεσμα είναι η μείωση των εισακτέων στις νομικές σχολές της χώρας. Κάθε νομική σχολή λοιπόν, εκτιμώντας τις εκάστοτε συνθήκες σε ετήσια βάση, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τον συνολικό αριθμό των εγγεγραμμένων δικηγόρων ανά δικηγορικό σύλλογο όσο και τις ανάγκες κάθε περιοχής με βάση δημογραφικά κριτήρια, θα πρέπει να διαμορφώνει αναλόγως και τον αριθμό εισακτέων ανά έτος.

Όσον αφορά τους κατόχους πτυχίων νομικής πανεπιστημίων της αλλοδαπής γι αυτούς θα ισχύουν οι προϋποθέσεις αναγνώρισης του πτυχίου τους έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί μέχρι σήμερα και περιγράφονται στον Κώδικα περί Δικηγόρων (άρθρ. 15-17 Ν.4194/2013)

  1. ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΛΗΨΗ ΠΤΥΧΙΟΥ- ΜΕΙΩΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΑΣΚΗΣΗΣ

Σκοπός της άσκησης είναι η σύνδεση της θεωρητικής διδασκαλίας του δικαίου με την δικαστηριακή πρακτική και η απόκτηση εξειδικευμένων πρακτικών γνώσεων επί της νομοθεσίας, του δικαίου και των διαδικασιών. Ο Οδηγός Σπουδών των επιμέρους νομικών σχολών της χώρας όπως είναι διαμορφωμένος, δεν ευνοεί τη σύνδεση του θεωρητικού υπόβαθρου με την πρακτική διάσταση της νομικής επιστήμης, γεγονός που αφήνει απροετοίμαστους τους νέους πτυχιούχους και καθυστερεί την δυναμική είσοδο τους στο δικηγορικό επάγγελμα.

Θεωρούμε πως θα ήταν αναγκαία η θέσπιση προαιρετικής εξάμηνης πρακτικής άσκησης μετά την επιτυχή ολοκλήρωση όλων των εξαμήνων φοίτησης και τη συγκέντρωση του απαιτούμενου αριθμού μαθημάτων προς λήψη πτυχίου σπουδών, η οποία θα αφαιρείται απο τους συνολικά 12 μήνες άσκησης. Η εξάμηνη άσκηση θα μπορούσε να υλοποιηθεί είτε στα γραφεία και τις υπηρεσίες που προβλέπονται στις  διατάξεις των § 2, 4-7 του άρθρου 14 Ν. 4194/2013, είτε εντός του πανεπιστημίου (υπό προϋποθέσεις),  υπό την τρίμηνη επίβλεψη και αξιολόγηση μελών ΔΕΠ της Νομικής Σχολής.

Μετά την ολοκλήρωση του εξαμήνου και την λήψη πτυχίου σπουδών  απο τη νομική σχολή, ο νέος πτυχιούχος θα εγγράφεται στα οικεία μητρώα ασκουμένων του εκάστοτε δικηγορικού συλλόγου και θα είναι υποχρεωμένος να πραγματοποιήσει εξάμηνη άσκηση σε κάποιο γραφείο ή κάποια απο τις υπηρεσίες που προβλέπονται στις  διατάξεις των § 2, 4-7 του άρθρου 14 Ν. 4194/2013. Στον χρόνο άσκησης θα προσμετράται το εξάμηνο που πραγματοποίησε ο φοιτητής νομικής προς λήψη πτυχίου μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των μαθημάτων του οδηγού σπουδών. Ο συνολικός χρόνος άσκησης δεν θα ξεπερνά τους 12 μήνες.

Ο εκάστοτε δικηγορικός σύλλογος θα είναι επιφορτισμένος με την σύνταξη λίστας προσφερόμενων θέσεων πρακτικής άσκησης σε γραφεία ή δικηγορικές εταιρίες. Καθήκον του εκάστοτε δικηγορικού συλλόγου είναι η διευκόλυνση των νέων πτυχιούχων κατά την είσοδο τους στο δικηγορικό επάγγελμα και η εξασφάλιση απο αυτούς της ελάχιστης αμοιβής.

Επιπλέον, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα της υποστελέχωσης των δικαστικών μεγάρων θα μπορούσε να επαναφέρει καθολικά το θεσμό της άσκησης με αμοιβή στα Δικαστήρια (Ειρηνοδικεία, Πρωτοδικεία και Εφετεία), στα Υποθηκοφυλακεία και στις κτηματολογικές υπηρεσίες. Με αυτόν τον τρόπο, ο ασκούμενος δικηγόρος όχι μόνο θα αποκτά γνώσεις γύρω απο τις διαδικασίες κατάθεσης εγγράφων, δικογράφων, αιτήσεων και αγωγών αλλά και θα συνεισφέρει στον καταμερισμό και την ταχεία ολοκλήρωση των καθημερινών εργασιών του μόνιμου προσωπικού,  με σκοπό την αποφόρτιση τους.

  1. ΑΜΟΙΒΗ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ- ΩΡΑΡΙΟ- ΑΣΦΑΛΙΣΗ

  Το άρθρο 13 παρ. 10 του Κώδικα περί Δικηγόρων αναφέρει ότι η αμοιβή των ασκούμενων δικηγόρων  καθορίζεται με διάταξη τυπικού νόμου. Μέχρι σήμερα ουδέποτε έχει δημοσιευθεί ο οποιοσδήποτε Νόμος που να ορίζει και να καθορίζει το ελάχιστο έστω ύψος της αμοιβής των ασκούμενων δικηγόρων, καθιστώντας τους τελευταίους έτσι ανίκανους να διεκδικήσουν ή να απαιτήσουν τη νόμιμη αμοιβή τους.

Οι ασκούμενοι δικηγόροι επί σειρά ετών βρίσκονται σε καθεστώς άμισθης εργασίας, δουλεύοντας εξαντλητικά ωράρια και παρέχοντας τις υπηρεσίες τους με ελάχιστη ή ανύπαρκτη αμοιβή. Βασική μας θέση λοιπόν ως προς αυτό είναι ότι ο μισθός του ασκούμενου δικηγόρου σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να είναι κατώτερος του εκάστοτε ισχύοντος κατώτατου νόμιμου μισθού ιδιωτικού υπαλλήλου και το ωράριο εργασίας τους να μη ξεπερνά το νόμιμο οκτάωρο ημερησίως.

Ένα επίσης σημαντικό ζήτημα είναι η ασφάλιση των ασκουμένων. Με την απόφαση 18906/2015 του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών κρίθηκε κατά πλειοψηφία ότι η διάταξη του άρθρου 48 παρ. 3 του ν. 3996/2011, η οποία ορίζει τα ακόλουθα: «3. Οι ασκούμενοι δικηγόροι από την έγγραφη τους στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο, υπάγονται υποχρεωτικά στην ασφάλιση των Τομέων Υγείας Δικηγόρων του Κλάδου Υγείας του Ενιαίου Ταμείου Ανεξάρτητα Απασχολούμενων (Ε.Τ.Α.Α.), καταβάλλοντες τις προβλεπόμενες κάθε φορά ασφαλιστικές εισφορές πρώτης πενταετίας, εφόσον δεν υπάγονται στην υποχρεωτική ασφάλιση άλλου ασφαλιστικού οργανισμού για παροχές ασθένειας. Τα παραπάνω εφαρμόζονται αναλόγως και για τους ασκούμενους δικαστικούς επιμελητές από την εγγραφή τους στον οικείο Σύλλογο Δικαστικών Επιμελητών»,  αντιβαίνει στη συνταγματική αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος) σε συνδυασμό με το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγματος. Κατά τη γνώμη του Δικαστηρίου, οι ασκούμενοι, με την ανωτέρω διάταξη, υποχρεούνται ουσιαστικά να αυτοασφαλιστούν ως εργαζόμενοι και μάλιστα ως αυτοαπασχολούμενοι, καταβάλλοντας οι ίδιοι τις εισφορές τους, την ίδια στιγμή που νομοθετικά (βλ. Κώδικας Δικηγόρων) δεν αντιμετωπίζονται ως τελούντες εργασία ή εργασιακή απασχόληση, αλλά άσκηση-μαθητεία επαγγέλματος, ενώ η πιο πρόσφατη διάταξη της υποπαρ.ΙΓ.1. υποπερ.8 β’ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012, που καθορίζει για τους ασκούμενους δικηγόρους κατώτατο όριο αμοιβής ίσο με τον εκάστοτε ισχύοντα νόμιμο μισθό υπαλλήλου ιδιωτικού τομέα τους προσδίδει χαρακτήρα μάλλον οιονεί μισθωτών παρά αυτοαπασχολούμενων.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, θεωρούμε ότι είναι υποχρεωτική η ασφάλιση του ασκούμενου δικηγόρου μόνο στην περίπτωση που έχει διασφαλίσει κατά τα ανωτέρω την αμοιβή του, η οποία του επιτρέπει όχι μόνο να καταβάλει το ποσό της εισφοράς του αλλά να καλύπτει και πάγιες μηνιαίες ανάγκες.

Η προσωρινή διοίκηση του ΕΑΝΔ Ρόδου

Χρυσή Χρυσοχού – Πρόεδρος                                                            Μάνος Τεχνίτης- Αντιπρόεδρος

Βαλεντίνα Παπαμανώλη- Γενικός Γραμματέας                                      Έλλη Πισσά- Ταμίας

Μαργαρίτα Καρπαθάκη- Μέλος                                                            Κατερίνα Κούρου-Μέλος

Ρενέτα Κατοίκα-Εκπρόσωπος Ασκούμενων Δικηγόρων